Hoe het allemaal begon

Een kelder vol cichliden

Het begon niet met koi, maar in de kelder van mijn ouderlijk huis. Al als kind en later als tiener kweekte ik daar siervissen: cichliden uit het Tanganyikameer, Zuid-Amerikanen, discusvissen. Een deel ervan ging via de groothandel naar Japan. Dat was mijn eerste band met het land waar ik later meer dan honderd keer naartoe zou reizen.

Ik werd altijd aangetrokken door vissen waarvan je de kweekvormen kunt sturen. Bij de discus loopt de weg van het bruine dier met weinig strepen via de half gestreepte naar de volledig gestreepte vis. Worden de strepen steeds breder, dan staat er aan het eind een volledig blauwe vis. Doorlopend gestreepte dieren komen ook in de natuur voor; die noemt men Royal Blue. Een tijdlang was ook rood in de mode: uit bepaalde vangstgebieden, eerst Alenquer, later Curipera, kwamen bruine discussen met een zeer hoog roodaandeel, en daaruit probeerde men vlakrode vissen te kweken.

Vissen naar eigen inzicht veranderen, vermeerderen en verspreiden – dat heeft me altijd gefascineerd.

Koi in het koelwater van de zuivelfabriek

De eerste koi zag ik bij de aquariumvereniging Hottonia in Darmstadt, een van de oudste aquariumverenigingen van Duitsland, opgericht in 1897. Ik ben er sinds mijn jeugd lid, tot op de dag van vandaag. De koi zwommen in buitenvijvers waar het koelwater van de naburige zuivelfabriek doorheen stroomde. Enthousiast was ik niet. Voor mij waren het een soort goudvissen: bont, willekeurig, kleurmutaties. Dat sprak me niet aan.

Toen zat ik samen met een clublid aan wie de vissen toebehoorden, en hij liet me zijn dieren zien: de showa, daar de sanke, de kujaku, de chagoi. Ik vroeg hem waarom hij zijn vissen Japanse namen had gegeven. Hij had ze net zo goed Klaus, Dieter en Kurt kunnen noemen. 'Nee, nee', zei hij, 'dat is de tekening op de dieren.' Is een vis roodwit en is het rood op een bepaalde manier verdeeld, dan is het een kohaku. Ligt er zwart onder, dan een showa of een sanke.

Een volk dat bomen in schalen kweekt

Op dat moment was mijn interesse gewekt. Een volk dat bomen in schalen klein en laag houdt en ze toch de uitstraling van een eeuwenoude boom geeft, past hetzelfde toe op vissen. Hun kleuring volgt een regel, ze moeten een bepaalde indruk maken en als kunst overeind blijven, afgemeten aan de kwaliteit van huid, lichaamsbouw en grootte.

Nog geen jaar later in Japan

Nog in dezelfde week kocht ik de eerste boeken, en binnen enkele weken had ik alles gelezen wat er in het Duits over koi te krijgen was. Ik geloof dat ik nog geen jaar later al in het vliegtuig naar Japan zat om het allemaal ter plaatse te bekijken.

Op de passagiersstoel zat de heer Takahashi uit Chiba, een van de bekendste koi-agenten van zijn tijd. Achter het stuur zat een negentienjarige, Takehiro Furuya, en achterin twee Duitse handelaren. Zo ging het in een klein busje van Chiba via Tokio en Nagoya tot Hiroshima en Fukuoka, eenmaal dwars door Japan. De jonge chauffeur heb ik jaren later bij Dainichi teruggezien.

Vandaag

Zelf kweek ik tot op de dag van vandaag geen koi. Ik koop de vissen in Japan en kweek ze hier in Duitsland op. De jonge vissen komen van de Dainichi Koi Farm en worden door mij uitgezocht, samen met Shigeru Mano.

Het was een lange weg tot daar. Ons eerste project, een natuurvijver in Hessen, strandde op milieuvoorschriften en op de instemming van de gemeente. In Mecklenburg-Voor-Pommeren is het ons gelukt om ons te vestigen, en dat is vandaag zoiets als ons thuis.