Van folievijver naar Zeeland

Een vijver in de tuin van zijn ouders

Bram viel me al vroeg op als een uitzonderlijk getalenteerde jongeman. Al als scholier, lang voor zijn eindexamen, mocht hij in de tuin van zijn ouders een kleine vijver voor koi aanleggen. Zijn vader liet hem daarbij de vrije hand. Ik heb die vijver later eens gezien: een heel gewone folievijver, geen pronkvijver met trommelfilter.

Maar juist daar stelden zich voor hem de vragen die hem niet meer loslieten. Hoe zorg ik ervoor dat een vis overleeft? Hoe moet de techniek zijn, zodat hij een milieu vindt waarin hij kan leven? Bram zegt zelf dat deze tuinvijver hem heeft geholpen te ontdekken wat hij met zijn leven wilde doen. Al enkele jaren voor zijn eindexamen was de richting hem duidelijk.

Na zijn eindexamen ging hij direct naar Wageningen en studeerde aquacultuur. Op een gegeven moment merkte hij ook dat de bonte siervissen alleen hem niet zouden vervullen en dat er in de viskweek nog grotere opgaven liggen.

Herfst 2012, Dainichi

Zijn stage van negen maanden liep Bram op de Dainichi Koi Farm in Japan. In zijn laatste week leerden we elkaar beter kennen, en in oktober 2012 stonden we voor het eerst samen in de vijver, bij de oogst van grote kohaku. Hoe dat zo kwam, vertel ik in het artikel over Dainichi.

Oude boeken, een bowlingbaan en een seminar bij Lyon

We bleven in contact. In 2013 vroeg Bram me of ik hem naar seminars in Frankrijk wilde vergezellen. Natuurlijk wilde ik dat. Een auto had hij toen nog niet, dus haalde ik hem op bij de universiteit in Wageningen. In mijn bagage had ik een cadeau voor hem: een set zeer oude winnaarsboeken van de Shinkokai uit de tijd vóór 1970, oude verslagen over Japan en zijn koi. Ik dacht dat die hem wel zouden interesseren.

Het seminar vond plaats in de buurt van Lyon. We waren ondergebracht in een soort wegrestauranthotel, en 's avonds wisten we eerst niet goed wat we daar moesten doen. Toen ontdekten we dat de bar een bowlingbaan had. Bram en ik zoeken allebei graag de competitie, en zo werd een onschuldige avond één grote strijd om wie de beste was. Zo ging het eigenlijk altijd tussen ons: we vonden altijd wel iets om ons met elkaar te meten.

Medewerker van het eerste uur

Na een periode op een zalmkwekerij in Denemarken kwam Bram bij Kingfish Zeeland. Wat hem daar aantrok: hij kon instappen toen het ontwerp van de installatie nog niet vastlag, en haar vanaf het begin mee vormgeven. Nu is hij daar productieleider.

Kingfish Zeeland ligt in Kats in de Nederlandse provincie Zeeland, aan de Oosterschelde. De installatie werd in 2018 geopend en kweekt in een kringloop van zeewater yellowtail kingfish op, een vis die in Japan bekendstaat als hiramasa. Volgens het bedrijf groeien de vissen op zonder antibiotica, komt de stroom volledig uit hernieuwbare bronnen en kan de installatie nu zo'n 4.000 ton per jaar produceren.

Drie Ikea-winkels, drie windturbines

In januari 2024 heb ik Bram in Zeeland bezocht. Je moet je de installatie voorstellen als drie Ikea-winkels naast elkaar, en voor elk staat een grote windturbine. Het meest onder de indruk was ik van hoe veilig alles is gebouwd. Voor het geval de stroom uitvalt, staan er tal van noodstroomaggregaten klaar, en voor de deur een grote zuurstoftank. Een kwartier zonder stroom, en de vissen zouden verloren zijn. Daarom zijn er altijd drie, vier mensen in ploegendienst aanwezig, minstens één voor de vissen en één voor de elektra en de techniek.

De waterbehandeling strekt zich uit over drie verdiepingen. Tricklingfilters en gaswisselaars werken daar tegelijk als eiwitafschuimers. Het schuim dat daarbij ontstaat, wordt bovenin afgezogen, en op de bovenste verdieping kruip je letterlijk door de afschuimer heen.

In het klein precies zo

Veel daarvan ken ik uit onze eigen installatie, alleen op kleinere schaal. Ook bij ons staat een grote zuurstoftank voor de deur, en onze waterkringlopen worden van zuivere zuurstof voorzien, niet alleen van lucht. Elk van onze watersystemen heeft een alarm dat piept bij stroom- of installatie-uitval. Het alarm hoor ik tot in de slaapkamer; ik ben als het ware mijn eigen noodstroombewaking. En er is altijd iemand: als ik in Japan ben, slaapt Kerstin, die bij ons verzending en klantenservice leidt, boven in mijn woning, hoort de alarmen door de dakramen en belt de collega's.

Installaties zoals die van Bram zijn voor ons een voorbeeld. De grote, professionele bedrijven laten zien wat er mogelijk is in de waterbehandeling, en wij kijken steeds weer wat we daarvan naar onze wereld kunnen vertalen. Helemaal eenvoudig is dat niet, want Bram werkt met zeewater en wij met zoetwater, en wat in zout water goed werkt, gaat in zoet water een stuk moeilijker. Daarvoor ontwikkelen we eigen oplossingen, en daar werken we verder aan. Ook Bram zelf heeft zijn ervaring doorgegeven: aan het ontwerp van de grote forelkwekerij van FRD Japan heeft hij meegewerkt, zoals ik vertel in het artikel over FRD Japan .

Snoeken in het Merengebied

Bram is een gepassioneerde visser. Zijn vakanties brengt hij door waar je bijzonder goed kunt vissen. En het Mecklenburgse Merengebied bij ons is zoiets als het Europese thuis van de grote snoeken. Dus komt hij ook daarom hierheen.

Gelukt is het echter zelden. Dan weer was het te stormachtig, dan weer werkte mijn boot niet mee. En één keer reed ik me met de vrachtwagen vast op de plek waar ik de boot te water had gelaten. Bram ging toen met Haaki het water op, een goede vriend van mij en eveneens een begenadigd visser, en ik bleef aan land.

Een wedstrijd is het onder vissers sowieso. Maar bij het snoekvissen draait het meer om samenspel: boot, visstek en weer moet je samen goed inschatten.

Ik geloof dat een groot deel van de vissers gewoon nieuwsgierig is naar wat er onder het wateroppervlak zit. Het zoeken naar het onbekende, het naar boven lokken van wat daar beneden loert, dat is de passie van de visser. En misschien is het ook die passie die Bram als jongen bij zijn kleine folievijver te pakken kreeg.