対話taiwa

Linie, tarlaki i właściwy koi

Haaki z Bachmannem, odcinek 40. Jak wielcy hodowcy chronią i wymieniają swoje linie, dlaczego najsłynniejsza ryba nie zawsze jest najlepszym tarlakiem i na co powinniście zwracać uwagę przy zakupie.

Wielki DS Kohaku w noc tarła, 5 czerwca 2018.

Na zakończenie naszych trzech odcinków o tarle Haaki chciał wiedzieć, czy bywałem też u innych hodowców, kiedy odbywa się tarło. U Tsuyoshi z Torazo zaglądam po południu, wypijam z nim kawę, oglądam rozpięte kojce z siatki i zaglądam do środka. Ale w nocy ani rano tam nie stoję. U mniejszych hodowców śledzenie tego nie jest nawet w przybliżeniu tak ciekawe. Dokupują swoje tarlaki u wielkich hodowców albo u miłośników koi i nie realizują żadnego planu, tak jak robią to Dainichi, Sakai czy Momotaro.

Linie z drugiej ręki

Nogami jest kuzynem Futoshi i Shigeru. Stamtąd pochodzi bardzo piękna, całkiem tradycyjna seria filmów: młody Nogami, Chikara, chodzi w spodniobutach po basenie i rozpina kojec tarłowy z tarlakami, kamera przesuwa się po horyzoncie, a u góry widać, jak przynosi się szczotki tarłowe. Film rozgrywa się na dwóch, trzech planach, naprawdę wart obejrzenia. Ale takie farmy zakładają trzy, cztery, pięć zestawów, nie więcej. Zwykle pracuje tam jedna, dwie osoby, nie ma tak wielu stawów dla larw i mudpondów, w których można by odchowywać różne linie.

Ich zadanie przypomina raczej moje tutaj: prowadzić odchów tak dobrze, by udawał się w stu procentach, i na tym budować jakość. Genetyka pochodzi z drugiej ręki. To nie jest linia prowadzona od czasów dziadka, tylko tarlaki dokupowane wciąż od nowa, a przez to ciągłe dokupowanie całość się rozmywa. Kto naprawdę chce prowadzić linię, potrzebuje wystarczająco wielu domów ryb dla tarlaków i genetycznej kopii zapasowej z początku linii, na wypadek gdyby chciał przeprowadzić krzyżowanie wsteczne. Musi budować rodzeństwo. Mona Lisa to przecież nie tylko ta jedna ryba, ale kilka ryb z tej samej puli genetycznej, które można znów kojarzyć z liniami Monster albo z GatchaX. Całą tę genetykę trzeba mieć w zapasie, jeśli chce się dobrze przemyślanie rozwijać swoje pomysły.

Dom ryb od środka: pomost między dużymi basenami pod szklanym dachem
W domu ryb, październik 2015.
keitō系統

Wymiana między równymi

Jak wielcy hodowcy zdobywają cudze tarlaki, nie oddając konkurentom własnego potencjału? Z równorzędnym hodowcą można się wymienić. Ale kto wchodzi w grę? W tej chwili oprócz Sakai może jeszcze Isa i właściwie na tym koniec. Wszyscy inni muszą kupować, a to kwestia pieniędzy. Czasem tarlak z jednej z czołowych farm kosztuje tyle, że ze sprzedaży narybku nigdy się tego nie odzyska. Ceną hodowca ogranicza też, jak szeroko rozprzestrzenia się pula genetyczna, którą chce chronić, bo chce sprzedawać własne potomstwo i zabezpieczyć swój udział w rynku.

Wśród wielkich wygląda to inaczej. Shigeru kupuje na przykład cztery ryby od Sakai, a Sakai kupuje cztery ryby od nas. Potem każdy musi sam sprawdzić, czy ryby się sprawdzają; raz pecha ma jeden, raz drugi. Na papierze widnieje wtedy, powiedzmy, 200 milionów jenów po każdej stronie, a w gazecie czyta się to tak, jakby ktoś kupił tarlaka za 200 milionów jenów. W rzeczywistości to tylko wymiana i żadne pieniądze nie przechodzą z rąk do rąk. Dla małych, którzy nie grają jak równy z równym, robi się natomiast drogo, a czasem to rosyjska ruletka: pieniądze się nie zwracają albo narybek w końcu nie spełnia oczekiwań.

Czterech mężczyzn wyjmuje dużego koi w plastikowym worku ze zbiornika transportowego
Duży koi wyjmowany w worku ze zbiornika transportowego, październik 2015.
Odcinek 40: Linie, tarlaki i jakiego koi warto kupić.

Nie widzisz filmu? Obejrzyj na YouTube · Subskrybuj kanał

Wizytówka

Haaki zapytał o ogromnego DS Kohaku, którego widać na naszych filmach z 2018 roku. Czy kupuje się rybę tarłową, nie wiedząc, czy sprawdzi się w praktyce? Ten niewiarygodnie duży Kohaku ważył 23 kilogramy i każdy, kto go widział, mówił tylko: wow. Wielu ludzi na świecie uważało go za tarlaka par excellence. W rzeczywistości dawał niewiele ikry i nigdy nie odbył tarła do końca. Wiedzieli o tym tylko ci, którzy byli przy tym w nocy.

Pracownik podnosi wielkiego DS Kohaku w niebieskiej wannie, obok waga i widzowie
DS Kohaku podnoszony w górę, noc tarła w Dainichi, 5 czerwca 2018.

Ale z tej ryby były jeszcze trzy, cztery inne genetycznie identyczne osobniki i one się sprawdziły. Ta jedna ryba była trochę wizytówką. Materiał genetyczny mimo to był, jest do dziś i jest dalej rozmnażany. Dlatego było całkowicie w porządku sprzedawać potomstwo pod tą nazwą. Pochodziło z tej linii, tylko nie dokładnie od tej jednej ryby.

Samica czy samiec?

Można by pomyśleć, że skoro oboje rodzice wnoszą swój udział, wystarczy kupić tańsze samce z dobrej linii. Tak to nie działa. Matsue w ciągu ostatnich dwóch lat wymienił cały swój stan samców na samce Dainichi i to dobrze się dopasowało, odnosi z nimi duży sukces. Ale może to zadziałać, a nie musi. Zależnie od tego, co chce się poprawić i gdzie leżą słabości własnej linii, potrzeba samic albo samców. Przez samice uzyskuje się raczej wielkość i budowę ciała, przez samce raczej jakość skóry i wzór. I jedno musi pasować do drugiego; są też linie, które ze sobą nie działają. Przykładów celowo nie podaję, nie chcę źle mówić o żadnym hodowcy.

Mężczyzna w spodniobutach wkłada dużego koi do niebieskiej kadzi, w tle widzowie w szklarni
Duży koi wkładany do kadzi, październik 2014.
Mężczyzna trzyma oburącz dużego czerwono-białego koi nad wanną
Oburącz nad wanną, październik 2012.

Naprawdę prowadzić linię przez krzyżowanie i krzyżowanie wsteczne potrafi bardzo niewielu: Matsue, Dainichi, Torazo, Sakai i Momotaro są w tym biegli. Różnica w porównaniu z drugim szeregiem jest jak dzień i noc. U klientów jest tak samo. Są kupcy, którzy jeżdżą w Niigacie od wioski do wioski i wszędzie kupują po dwa pudła, tu pięć Goshiki, tam trzy Yamabuki, potem kilka Hi Utsuri i Kawarimono. Obsługują miłośników koi. I są kupcy, którzy kupują u Dainichi, Sakai, Omosako albo Momotaro. Obsługują raczej zaangażowanych miłośników, którzy stoją wyżej.

Sukces ma wiele poziomów

Jak pary i genetyka do siebie pasują, pozostaje kwestią prób i błędów. Kto ma 80 prób, może trafi dziesięć razy. Kto ma tylko cztery, temu robi się ciasno. Także w Dainichi są kojarzenia, które dają wiele pięknych, dobrze sprzedających się ryb, i inne, które dają tylko niewiele ryb na sprzedaż, ale regularnie te trzy, cztery, pięć wyjątkowych okazów, które na wystawie idą na sam szczyt. Pierwsze są ważne dla sukcesu handlowego, drugie dla tego, by nazwa znów była na górze.

A czasem zakłada się parę tylko po to, by uzyskać etap pośredni. Całą resztę się odrzuca, ale te cztery, pięć ryb, które noszą w sobie 25 procent określonej krwi, są potrzebne, by wkrzyżować je w następny pomysł. Nie z każdej pary uzyskuje się następne pokolenie, nie z każdej przyszłego czempiona i nie z każdej szeroki sukces handlowy.

„Dopóki żyje, jest dziełem sztuki. Kiedy jest martwy, jest po prostu martwym karpiem.”

Harald Bachmann

Ile kosztuje czempion

Kto chce kupić u Shigeru przyszłego czempiona, rybę, o której wiadomo, że na następnym Nogyosai albo Shinkokai może być w czołówce, dochodzi dziś do kwoty siedmiocyfrowej w euro. W Niemczech prawie nikt nie ma pojęcia, ile takie ryby dziś kosztują. Mają je nieliczni kupcy z kontaktami na całym świecie, obecnie przede wszystkim z Chin i Tajwanu. Kupują dla bardzo bogatych przedsiębiorców, którzy pokazują w ten sposób także, na co ich stać: istotę żywą o ograniczonej długości życia. Dopóki żyje, jest dziełem sztuki. A to, czy w końcu wygra, zależy też od nastawienia sędziów. Jedni skłaniają się raczej ku południu, drudzy raczej ku północy, jedni raczej ku Sakai, drudzy raczej ku Dainichi.

Otwartość zamiast linii krwi

Dla zwykłego miłośnika koi wygląda to zupełnie inaczej. Kto mówi, że jego następna ryba musi pochodzić z tej czy innej linii krwi, jest już zdecydowanie zbyt zafiksowany. Właściwie w ogóle nie powinno się mieć tego w głowie. Tak samo jak: muszę teraz kupić Showa albo Kohaku. Kupujcie to, co za wasze pieniądze akurat wpada wam w oko. U nas był rocznik z fantastycznymi Kohaku, przed nim jeden z przepięknymi Showa, a w tym roku przywiozłem bardzo ładne Shiro Utsuri. Kupujcie to, co akurat jest dostępne w większej liczbie w najwyższej jakości.

Czasem u hodowcy Kohaku pływa w basenie jeden jedyny Goshiki, którego na pewno gdzieś dokupił, a ponieważ tak się wyróżnia, klient koniecznie chce właśnie tego Goshiki. A przecież ma akurat wybór spośród 150 naprawdę świetnych Kohaku Nisai i może porównywać ze sobą rodzeństwo: budowę ciała, skórę, wzór. Dopiero to porównanie pokazuje, jak dobra jest ryba w stosunku do swojego rodzeństwa i co dostajecie za swoją cenę. U kupca z pięcioma Kohaku możecie, jeśli jesteście dobrzy, wybrać najlepszego z pięciu. Tam, gdzie pływa 200 Kohaku, widzicie, który w tych samych warunkach jest największy, ma największą objętość i wzór, który wam się podoba. Wchodźcie z otwartymi oczami i patrzcie, co zwraca waszą uwagę. Na tym wyjdziecie znacznie lepiej.

Ryby od Shinoda i nowy rocznik

Haaki przyjeżdża do nas co dwa tygodnie i widzi, jak rozwijają się ryby od Shinoda w naszych stawach. Kiedy przyjechały rok temu, były jeszcze żółtopomarańczowe, dziś mają piękną pomarańczowoczerwoną barwę, a czerwień będzie się dalej rozwijać. Także Sanke są w tym roku znów bardzo dobre. Nie sortowałem ich sam, Shigeru zaproponował mi cały pakiet. Tak było też trzy lata temu, kiedy pojawiła się linia Sanke Mr. Big: Shigeru długo nie miał dobrych Sanke, przy Sanke ludzie patrzyli głównie na Sakai, a potem trafił z jednym kojarzeniem, ale nie miał na nie kupców. Kupiliśmy wtedy 600 Sanke, wśród nich prawdziwe perełki, i sprzedaliśmy je po zupełnie przystępnych cenach. Prawie nikt tego nie zauważył.

W ostatnich dwóch latach znów siedziałem obok Shigeru i mogłem wybierać swoje ryby zaraz po nim. To się opłaci: w przyszłym roku przy Tosai, za dwa lata przy Nisai. W tym roku celowo nie sprowadziłem 3000 ryb jak w zeszłym roku, tylko 2000, żeby ryby z zeszłego roku zachowały duże stawy i mogły się przez zimę wyciągnąć.

Wielkość widać dopiero tutaj

Wielu, którzy przyjeżdżają do nas po raz pierwszy albo drugi, mówi: na filmach nie widać, jakie to wszystko tutaj ogromne. Równie słabo kamera oddaje wielkość ryb. A własne oko się kalibruje. Odkąd są nowe maluchy, następny stopień widzi się znowu zupełnie inaczej: co za grube okazy! Jeśli w basenie pływają same 80-centymetrowe ryby, prawie się tego już nie zauważa. Dopiero gdy między nimi pływa 90- albo 92-centymetrowa, myśli się: co to za armata?